Terminaller
Karayolu taşımacılığının ayrılmaz bir parçası ve temel altyapısı olan terminaller ve terminal işletmeciliği Bakanlığın denetim ve iznine tabi olmaktadır. Terminaller gerçek ve tüzei kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından kurularak, inşa edilerek ve kiralanarak işletilebilmektedir. Gerçek ve tüzel kişiler, asgari terminal şartlarını haiz olmak kaydıyla ilgili mahalli idareden izin alarak, bağımsız özel terminaller kurabilmektedir, inşa edebilir ve/veya bu durumda olan terminalleri kiralayarak işletebilmekte, Yetki belgesi alınmadan terminal işletmeciliği yapılamamaktadır.
Yurtiçi ve uluslararası yolcu terminalleri; Yolcu terminalleri, en az 2000 m2 aian üzerinde, belediye imar planlarına uygun, yol ağlarıyla bağlantısı olan, varsa belediye altyapısıyla ilişkilendirilmiş, yoksa bu tür altyapıları oluşturulmuş, otobüsler için peronlar, park yerleri, gerektiğinde bunların bakım ve ikmal yapabilecekleri alanları bulunan, açık ve kapalı alanlarında yeterli yangın önleme, söndürme ve alarm ile aydınlatma sistemleri ve araçları bulunan, çevre düzenlemesi yapılmış, engellilerin ihtiyaçlarını karşılayan ve çevreleri güvenlik açısından yeterli ihata duvarı veya tel örgü ile çevrilmiş bir altyapıya sahip olmalıdırlar.
Yolcu terminallerinde, yolcuların şehir içi ulaşımını sağlayan servis araçları, ticari taksiler ile özel otomobiller için indirme, bindirme ve park yapacakları yeterli bir alan da bulunmalıdır. Bu altyapı üzerine inşa edilecek üst yapıların ise, sıcaktan ve soğuktan korunmuş bir ortamda, yolcular için bilet satış yeri, yeterli sayıda bay ve bayan tuvaleti ile oturma yerleri, haberleşme ve iletişim, acil sağlık yardımı, polis ve zabıta birimi, beslenme, ibadet, emanet ve benzeri asgari ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde rahat, sağlıklı ve güvenli olması gerekmektedir. Terminallerin kapalı alanlarında yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, pis koku yayan maddelerin satışı ve ticareti yapılamamaktadır.
Terminal işletmecileri; terminallerde faaliyet gösteren taşımacı ve acenteler ile diğer işletmecilere fatura ettikleri ortak giderlerle ilgili şeffaf olmak ve bu hususta yeterli, açık ve anlaşılır bilgi vermekle, terminallerde yeterli sayıda personeli olan güvenlik ve temizlik birimleri oluşturulması ve bu hizmetlerin yürütülmesiyle, Yolcuların bagajlarını taşıyabilmeleri için, yeterli sayıda bagaj taşımaya mahsus kullanımı ücretsiz araç ve gereç bulundurmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüklere ek olarak; Alt ve üst yapıya ilişkin özellikleri sürekli olarak faal, çalışır ve kullanılır durumda bulundurulması ve bu hizmetleri yürütülmesi, terminallere giriş çıkış yapan yolcu ve taşıt sayılarıyla ilgili istatistikleri tutulması ve 3′er aylık dönemler halinde, Nisan, Temmuz, Ekim ve Ocak aylarında Bakanlığa bildirilmesi, Bakanlıkça belirlenecek konulardaki uyarı, bilgi ve duyuru levhalarını uygun yerlerde bulundurmak, asmak, yerleştirilmesi ve terminal kapalı alanlarında satılan gıda ürünlerinin Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Gıdaların Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmeliğe uygun bir şekilde olmasını kontrol ettirilmesi gibi sorumluluklar da terminal işletmesinin sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Aynı zamanda terminal işletmecileri, terminallerde ve çevresinde yolcuları rahatsız edecek şekilde, yolcuları yönlendirmek için personel istihdam edilmesine, çalıştırılmasına ve bunlardan yararlanılmasına izin vermemek ve bunları önlemekle, işlettikleri terminallerde yetki belgesiz taşımacılık ve acentelik faaliyetinde bulunulmasına ve taşıt kartı olmayan taşıtların terminale giriş – çıkışına izin vermemek ve bunları önlemekle de yükümlüdürler.
Terminal ücretleri; Terminal işletmecileri tarafından, terminalin bakımı, onarımı, korunması ve işletme giderlerinin karşılanması ve kar amacıyla; yetki belgesi sahiplerinin taşıt belgelerine kayıtlı her taşıt başına sadece terminal çıkışlarında makul bir ücret alınabilmektedir. Yetki belgesi sahiplerinin, müşterilerine ücretsiz şehir içi ulaşımı sağlayan taşıtlarından, taşıt başına günlük makul bir ücret alınabilmekte, bunların her giriş ve çıkışları için ayrıca ücret alınamamaktadır.
Uzun süreli beklemeler için özel olarak yapılmış otoparkları kullanan taşıtlardan park sürelerine göre makul bir ücret tahsil edilmektedir. Yolcuları terminale getirmek veya terminalden almak üzere 25 dakikayı geçmeyen giriş ve çıkışlarda özel otomobillerden hiçbir şekilde ücret alınması söz konusu olmamaktadır.
Terminallerde alınacak bu ücretlere ilişkin ücret tarifeleri, bu Yönetmeliğin 38 inci maddesinde yer alan “düzenli yolcu taşımacılığı ücret tarifeleri” hükümlerine tabi olmaktadır.
Düzenli yolcu taşımalarında kalkış ve/veya varışların bir terminalden yapılması esastır. Ancak, yeri ve zamanı önceden belirlenen ve bu Yönetmelikle tanımlanan ara duraklarda da yolcu indirilip, bindirilerek bilet satışı yapılabilmektedir. Ara duraklarda bilet satışı yapılabilmesi ve yolcu alınabilmesi için yetki belgesi sahibine ait bir şube veya acentesi olması gerekmektedir. Terminal ve ara duraklar dışında yolcu indirilip bindirilmemektedir.
Ara durakların seyahatin başladığı ilk kalkış ve son varış yeri olarak kullanılması yasak haller arasında yer almaktadır. Ancak, ilgili Trafik Komisyonlarından izin alınmak suretiyle terminal ve ara duraklar dışında yolcu indirilip, bindirilebilmektedir.
Terminalin bulunmadığı yerleşim birimlerinde, ilgili mahalli makamlarca uygun fiziki şartları haiz bir yer tahsis edilir veya belirlenir ve bu hususta düzenlenen resmi belge yetki belgesi sahibi tarafından Bakanlığa ibraz edilir.