Serbest Bölgelere İhraç Edilen Mallar
Türkiye’den bölgeye sevk ediien mallar, dış ticaret rejimine tabi tutulmakta ve bu rejime göre ihraç edilmiş sayılmaktadır. Bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmamaktadır. Bölgeden yurtdışına mal gönderilmesi ve hizmet verilmesi ise herhangi bir sınırlamaya tabi olmamaktadır.
Dış ticaret rejiminde öngörülen süre içinde, Türkiye’den bölgeye ihraç edilip tekrar Türkiye’ye geri getirilen mallardan binde beş oranında ücret alınmaktadır.
Bir parti olarak toplam fatura bedeli 500 ADB dolarının altında kalmak üzere bölge müdürlüğü veya bölge müdürlüğü onayı ile işletici veya Dölge kurucu işletmesi ya da kullanıcı tarafından bölgeye getirilen Türkiye mahreçli mallar, İsteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilmektedir.
Bölgeden çıkartılan mallar için; menşe şahadetnamesi, ATR dolaşım belgeleri ve EUR.1 sertifikası ticaret ve sanayi odalarına üyelik şartı aranmaksızın, bölge müdürlüğünün yazısına istinaden mahalli odala rca verilmektedir. Serbest bölge gümrük idareleri, vize edilmek üzere ibraz olunan “ATR dolaşım belgeleri” ve “EUR.1 sertifikasının doğruluğunun kontrolünü ve söz konusu belge ve sertifikada kayıtlı eşyanın muayenesini yaparak vize vermektedir.
Serbest bölgelerdeki malların menşei ve bu mallar için a.tr dolaşım belgeleri ve EUR.1 sertifikası düzenlenmesiyle ilgili olarak; Türkiye siyasi sınırları içinde yer almakla beraber, vergi ödeme mükellefiyeti açısından gümrük hattı dışındadır. Bölgelerde üretilen mallar, gümrük kanunu’nda belirtilen menşe kriterleri; Türkiye’de elde edilen Türkiye menşeli ürünler tümüyle üretilme kriteri veya tümüyle Türkiye’de elde edilmemiş yabancı menşeli veya menşei belirsiz girdiler ihtiva eden eşyanın, Türkiye’de gördüğü değişiklik ve işlem dolayısıyla Türkiye menşeli sayılması esaslı değişim kriteri çerçevesinde, “Türkiye menşeli” hüviyetine sahip olmaktadır
Türkiye ile avrupa ekonomik topluluğu arasında bir ortaklık yaratan Ankara Anlaşması’nın ilgili maddesinde belirtilen “geçiş dönemi”nin gerçekleşme şartları, usûlleri, sıra ve sürelerini belirleyen katma protokol’ün ilgili maddesi, kapsamında, türkiye veya topluluk’da ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi ve eş etkili vergi ve ya resimleri tahsil edilmiş ve bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış olan üçüncü ülkeler çıkışlı serbest dolaşım durumunda sayılan malların, bölgede ham, yarı mamül veya mamül halde bulunmaları dolayısıyla veya bunların bölgede üretilen bir malın bünyesine girmesiyle üretilerek millileşen eşya için, eşyanın tarife pozisyonunda meydana gelen değişikliğe bakılmaksızın, düzenlenen ATR dolaşım belgeleri, serbest bölge gümrük idareleri’nce vize edilmektedir.
Katma protokol’ün 3 üncü maddesinde belirtildiği şekilde, türkiye veya topluluk’da elde edilen ve imaline türkiye veya topluluk’da serbest dolaşım durumunda bulunmayan üçüncü ülkeler çıkışlı maddeler giren mallar için ATR dolaşım belgeleri düzenlenmesi, imallerine giren üçüncü ülkeler maddeleri için ortak gümrük tarifesi’nde öngörülen “fark giderici vergi”nin ortaklık konseyi kararları hükümlerine göre ihracatçı ülke Türkiye’de serbest bölge gümrük idaresi’nce tahsil edilmesiyle mümkün olmaktadır. Sözkonusiı mallar için düzenlenen ATR dolaşım belgeleri, serbest bölge gümrük idareleri’nce vize edilmektedir.
Türkiye ile EFTA Devletleri arasında akdedilen anlaşma’ya ek protokol b’de yer alan hükümlerin türkiye’deki serbest bölgelerde yerine getirilmes ile türkiye menşei kazanan ürünler için menşe şahadetnamesi ve EUR.1 sertifikası düzenlenmekte ve bu sertifika serbest bölge gümrük idaresi’nce vize edilmektedir.